#DOEMEEMET5D
Laat seksuele intimidatie niet onopgemerkt voorbij gaan.
In een oogwenk is het gebeurd: seksuele intimidatie
Iedereen heeft het recht om zichzelf te zijn in openbare ruimtes. Maar openbare plekken zijn niet voor iedereen veilig, bijvoorbeeld voor vrouwen, LHBTIQA+ mensen en mensen van kleur. Door straatintimidatie voelen veel mensen zich onveilig. Het resultaat? Ze passen hun gedrag aan: vermijden bepaalde plekken, lopen sneller door of durven soms zelfs niet meer alleen de straat op. Hierdoor kunnen ze zich minder vrij bewegen en dat is vervelend.
Vaak zien omstanders wat er misgaat, zoals iemand die lastig gevallen wordt, maar ze grijpen meestal niet in. Uit onderzoek blijkt dat in 84% van de keren waarin iemand wél ingrijpt, de situatie ook echt verbetert. Toch komt dit helaas maar in 25% van de keren voor. Dit laat zien dat er een groot gat zit tussen wat mensen kunnen doen en wat ze ook echt doen.
In een oogwenk
kunnen we ook helpen:
#Doemeemet5D
Om dit gat te dichten is de omstanderinterventie methode ontwikkeld. Omstanderinterventie helpt mensen om in te grijpen als ze zien dat er iets fout gaat, op een manier die ook voor henzelf veilig is. Door de juiste skills en kennis te hebben, kunnen meer mensen opstaan tegen intimidatie en bijdragen aan een omgeving waarin iedereen zich vrij en veilig voelt.
Doe mee met #DoeMeeMet5D en ontdek hoe jij een positieve impact kunt maken. Samen zorgen we voor straten, scholen, clubs, en werkplekken waar iedereen zichzelf kan zijn zonder angst. Let’s go!
Kom meer te weten over de 5D’s
Waar en waarom is Fairspace actief
- Het is moeilijk aan te geven hoe vaak grensoverschrijdend gedrag precies voorkomt in Nederland, omdat er veel verschillende onderzoeken worden gedaan naar deze vraag. Hierbij wordt niet altijd hetzelfde gemeten. Soms gaat het bijvoorbeeld specifiek over seksuele straatintimidatie of over racisme.
- In 2022 heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek gemeten dat twee op de drie jonge vrouwen, in de leeftijd van 12 tot 25 jaar, wel eens is lastig gevallen op straat. Een ander onderzoek uit 2023 laat zien dat de helft van de Nederlanders (50%) te maken heeft gehad met gedrag dat zij als seksueel grensoverschrijdend zien. Vrouwen (73%) gaven dit vaker aan dan mannen (23%).
- Ook mensen die in grote steden wonen zoals Amsterdam en Rotterdam geven vaker aan last te hebben gehad van grensoverschrijdend gedrag.
- Het jaarverslag van 2019 van het College voor de Rechten van de Mens laat zien dat Nederlanders met een achtergrond uit Turkije, Marokko, Suriname of de Antillen ervaren ongeveer drie keer zo vaak discriminatie op straat als witte Nederlanders. Vrouwen die een hijab dragen, vertellen dat ze vaak uitgescholden worden en soms zelfs fysiek mishandeld worden, zoals bespuugd of geslagen.
- Uit onderzoek blijkt dat veel trans mensen zich niet veilig voelen op straat, namelijk 70%. Bijna 60% van trans vrouwen heeft dit onveilige gevoel. Meer dan 16% van hen is daadwerkelijk mishandeld op straat.
Enschede
Mensen getraind: 235
Groningen
Mensen getraind: 413
Maastricht
Mensen getraind: 132
Tilburg
Mensen getraind: 817
Wageningen
Mensen getraind: 307
Nijmegen
Mensen getraind: 215
Venlo
Mensen getraind: 27
Assen
Leeuwarden
Zwolle
Mensen getraind:80
Den Haag
Mensen getraind: 352
Utrecht
Mensen getraind: 1169
Rotterdam
Mensen getraind: 736
Amsterdam
Mensen getraind: 1041
Bekijk onze Projecten
Mythbusters over
seksueel grensoverschrijdend gedrag
Vrouwen en meisjes die een kort rokje dragen, vragen erom
Wat iemand draagt, is nooit een excuus voor grensoverschrijdend gedrag. Niemand “vraagt” om seksuele intimidatie of ongewenst gedrag. Iedereen verdient het om met respect behandeld te worden, ook al ben je het niet eens met iemands kledingstijl of keuzes.
Deze redenering, “erom vragen”, is victim blaming. Lees hier meer over victim blaming.
Mannen en jongens hebben een natuurlijke drang om te jagen, dat is normaal
Dit is een schadelijke mythe. Iedereen is verantwoordelijk voor hun eigen gedrag en moet respectvol met anderen omgaan. Biologie heeft daar niets mee te maken.
Het gaat toch gewoon om een complimentje?
Complimenten zijn leuk als ze respectvol en gewenst zijn. Intimidatie is iets anders; het draait om macht en ongemak, niet om vriendelijkheid.
Flirten op straat is in sommige culturen heel normaal
Flirten is alleen oké als beide partijen zich er prettig bij voelen. Intimidatie is nooit cultureel te rechtvaardigen, respect en grenzen gelden overal.
Ik kan toch geen verschil maken
Juist wel! Door zelf in te grijpen, anderen aan te spreken of steun te bieden, help je een veilige omgeving te creëren. Kleine acties maken een groot verschil, zeker voor degene die op dat moment iets vervelends meemaakt.
Niemand anders doet iets, waarom zou ik wel wat doen?
Het begint vaak met één persoon die het goede voorbeeld geeft. Jouw actie kan anderen inspireren om ook in te grijpen en iets te doen.
Als omstander kan ik weinig doen
Er zijn altijd opties, zoals afleiden, hulp halen of later iemand aanspreken. Het leren van de 5D’s kan je helpen om op een veilige manier in te grijpen. Lees hier meer over wat omstanderinterventie is.
Zo erg is het toch niet?
Grenzen zijn voor iedereen anders en ieder persoon draagt eigen ervaringen met zich mee. Wat voor jou misschien klein voelt, kan voor een ander heel groot zijn.
Laat seksuele intimidatie niet onopgemerkt voorbij gaan. Bepaal wat jij kan doen.
Veelgestelde vragen
Wanneer is iets grensoverschrijdend?
Mensen zijn verschillend en kunnen daarom andere grenzen hebben. Soms kan gedrag voor de één wel als grensoverschrijdend worden ervaren en voor een ander niet. Hierbij is het altijd leidend dat als iemand iets als grensoverschrijdend ervaart, het ook zo is. Ook als het niet iemands bedoeling was om de ander lastig te vallen. In andere woorden, de impact is belangrijker dan de bedoeling. Dat betekent niet dat er geen gesprek over gevoerd kan worden of dat er direct ingrijpende gevolgen moeten zijn, maar wel dat het altijd belangrijk is om te onthouden dat iedereen de wereld anders kan ervaren.
Waarom zeggen mensen soms niets als ze lastig gevallen worden?
Het is moeilijk om op het moment zelf te reageren, omdat veel mensen een schrikreactie krijgen, waardoor ze bevriezen of zelfs meewerken om het zo snel mogelijk achter de rug te hebben. Dat heet de freeze-or-please reactie. Dat kan er zo uitzien dat mensen dus niks doen of zeggen of bijvoorbeeld mee lachen of terugzwaaien. Later worden ze hierom vaak bekritiseerd, zowel door anderen als door zichzelf. Maar het is eigenlijk een hele normale reactie van ons overlevingssysteem, om ons te beschermen tegen gevaar.
Laten we kijken naar waarom iemand niet reageert zoals we zouden verwachten bij seksuele intimidatie. Zoals alle vormen van intimidatie heeft seksuele intimidatie te maken met machtsdynamiek en machtsmisbruik. Macht stelt mensen in staat om anderen te intimideren en ermee weg te komen. Dat komt omdat de persoon die geïntimideerd wordt vaak het gevoel heeft dat uitspreken toch niet helpt. Ze kunnen bijvoorbeeld het zwijgen worden opgelegd of niet worden geloofd. Bovendien geven mensen zichzelf ook vaak de schuld als ze intimidatie hebben meegemaakt. Seksuele intimidatie is sterk genormaliseerd, wat betekent dat vaak wordt gezegd dat het ‘deel uitmaakt van het dagelijks leven’. Dit maakt het moeilijk om te reageren zoals we zouden verwachten.
Hoe zit het met vrouwen die seksueel grensoverschrijdend gedrag plegen?
Uit onderzoek blijkt dat bijna 95% van de mensen die seksueel grensoverschrijdend gedrag plegen mannen zijn. Dit heeft te maken met het feit dat mannen vaak machtigere posities innemen in de samenleving, zoals op straat en op het werk. Mannen krijgen daarmee meer kans om hun macht te misbruiken. Dat betekent echter niet dat vrouwen niet seksueel kunnen intimideren. Ook dit komt voor. Net zoals seksueel geweld tegen mannen door mannen.
Het stigma rondom mannen die seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaken is groot, waardoor ze zich moeilijk uitspreken over wat hen is overkomen. Het is dus belangrijk om ook het perspectief van mannen mee te nemen en te zorgen voor een cultuur waarin iedereen zich veilig voelt om te praten over hun ervaringen.
Mag ik nog wel met iemand flirten? Hoe kan ik iemand laten weten dat ik die leuk vind?
Ja, dat mag zeker! Flirten en laten weten dat je iemand leuk vindt, is een normaal en leuk onderdeel van interactie, zolang het respectvol gebeurt. Let goed op de signalen van de ander, zoals lichaamstaal en reacties, en accepteer het als iemand geen interesse toont. Door vriendelijk en open te zijn, creëer je een veilige sfeer waarin beide partijen zich op hun gemak voelen. Respect en duidelijke communicatie zijn daarbij het belangrijkst. Flirten hoort leuk te zijn voor iedereen!







